CertKids logo CertKids logo

Phishing mövzusunu yaşa uyğun izah etmək

6 Mart 2026

Phishing mövzusunu yaşa uyğun izah etmək

Phishing, istifadəçilərin şəxsi məlumatlarını ələ keçirmək məqsədilə internet üzərindən həyata keçirilən bir növ kiber hücumdur. Bu mövzunu yaşa uyğun izah etmək, uşaqlara və böyüklərə bu təhlükənin qarşısını almaqda kömək edir.

Uşaqlara: Phishing, tanımadığınız bir şəxs tərəfindən sizə göndərilən saxta məktub və ya mesajlarda gizlənən bir tələyə bənzəyir. Məsələn, hansısa tanımadığınız şəxslər sizə e-poçtla "Hesabınızı yoxlamaq lazımdır" kimi bir xəbərdarlıq göndərə bilər. Bu mesajlar saxta ola bilər və sizdən parol və ya şəxsi məlumatlarınızı istəyə bilər. Uşaqlara bu tip mesajlara cavab verməmələrini və heç vaxt şəxsiyyət məlumatlarını paylaşmamalarını öyrətmək vacibdir.

Gənclərə: Phishing, bir çox fərqli şəkildə özünü göstərə bilər, məsələn, sosial şəbəkələrdə, e-poçtda və ya mobil tətbiqlərdə saxta linklər və mesajlar vasitəsilə. Bu hücumlar adətən güvəndiyiniz bir markadan və ya dostunuzdan gələn mesajlar kimi görünsə də, məqsəd, sizin şəxsi məlumatlarınızı əldə etməkdir. Gənclərə bu cür mesajlara şübhə ilə yanaşmağı, linkləri klikləməzdən əvvəl URL-ləri yoxlamağı və yalnız etibarlı saytlar üzərindən məlumat daxil etməyi öyrətmək lazımdır.

Böyüklərə: Phishing hücumları, iş və şəxsi həyatımızda qarşımıza çıxa biləcək ciddi bir təhlükədir. Bu hücumlar saxta e-poçtlar, SMS-lər və sosial mühəndislik texnikaları ilə həyata keçirilə bilər. Hücumçu, adətən etibarlı bir təşkilatdan, məsələn, bankdan və ya xidmət provayderindən gələn mesaj kimi özünü təqdim edir və istifadəçini tələyə salmağa çalışır. Böyüklərə phishing hücumlarını tanımağın və onlardan qorunmanın yollarını öyrətmək, onların internetdə daha təhlükəsiz olmasına kömək edəcəkdir. Bunu etmək üçün, heç vaxt şübhəli linklərə klikləməmək, istifadəçilərin öz hesabları ilə bağlı məlumatları yalnız etibarlı və təhlükəsiz saytlar üzərindən paylaşmaları vacibdir.